پژوهه » اصول نقل قول و اقتباس
اصول نقل قول و اقتباس

در اقتباس و نقل قول، باید دقت فراوان به کار رود. نکات زیر در این رابطه قابل توصیه است:

۱٫ همان طور که قبلا گفته شد سعی شود ارجاعات و استنادات به مصادر اصلی و دست اول باشد و مولفان آن ها کسانی باشند که در حوزه موضوعی مربوطه مورد اعتمادند.

۲٫ نقل قول ها مستقیم داخل گیومه باشد و در نقل قولهای غیر مستقیم، شماره معمولا باید بر سر آن مفهومی باشد که اخذ شده است. گاه یک بند به طور کامل نقل قول است می توان آن را داخل گیومه گذارد و یا فرو رفتگی در متن آن را مشخص کرد. در هر حال باید روش واحدی در اثر پیگیری شود.

۳٫ ارتباط بین انچه گفته شده و انچه از دیگران نقل قول می شود رعایت شود.

۴٫ دانشجو دقت کند که شخصیت وی از نظر نگارش تحت الشعاع نقل قول ها قرار نگیرد؛ به این معنا که کثرت اقتباس و نقل قول ها حرف اصلی اول را در محاق قرار ندهد و چنین وانمود نشود که پایان نامه او مجموعه ای از نقل قول ها گرد آوری شده است.

۵٫ در باره طول نقل قول ها، چنانچه خط یا گاهی تا چند خط را می توان با علامت گیومه در داخل متن قرار داد ولی بیشتر از آن باید در یک بند جداگانه و با فرورفتگی لازم یا گاه با حروفی ریزتر از متن رساله نوشته شود.

۶٫ نقل قول تنها از کتب و مجلات نیست می توان از اشخاص و سخنرانی ها نیز نقل قول کرد؛ اما در ایبنجا باید صاحب قول و سخنرانی اجازه گرفت. مگر در موردی که مطلب عمومیت پیدا کرده باشد و همه آن را نقل کرده باشند. در هر حال استناد به آن باید بر طبق ضوابط انجام شود.

۷٫ هر گاه دانشجو بخواهد از کسی نقل قول کند باید مطمئن باشد که مولف نظرش در این رابطه عوض نشده و چنانچه نظرش تغییری داده باشد استناد به این رای خلاف تحقیق علمی است.

۸٫ دانشجو در نقل قول ها می تواند بخشی از گفتار یا نوشتار دیگران را نقل کند. ولی باید مواظب باشد که منظور وی را مثله نکرده باشد؛ به عبارت دیگر در ادامه نقل قول یا بخشی از ان را لازم ندارد و می خواهد آن را حذف کند با گذاردن سه نقطه می تواند مشخص کند. ولی باید دقت کند که این نقل قول و تقطیع گفتار و نوشتار، هم به مقصود او نزدیک باشد و هم موجب تحریف سخن دیگران نباشد.

۹٫ هر گاه نیاز باشد که دانشجو مطلبی را برای توضیح گفتار دیگران در میان جملات نقل قول اضافه کند آن را در بین علامت [] قرار می دهد.
علاقه مندم در اینجا نقل قول ها را به دو بخش تقسیم کنم. گاه دانشجویان یا حتی نویسندگان مقالات در استناد به دیگران به گونه ای عمل می کنند که گویی مطالب را جمع آوری کرده اند و نقش آن ها در قوام آوردن و تحلیل مطالب بسیار ضعیف است. این نوع نقل قول را نقل قول منفعل می نامیم. در اینجا نویسنده پایان نامه و رساله گویی خود در حاشیه است و این دیگران اند که بحث و تحلیل می کنند. در مقابل نقل قول دیگری است که نویسنده پایان نامه و رساله آن چنان بر کار سوار است و مطلب را فهمیده که خود یکه تاز میدان سخن است و برای تتمیم و تقویت کار خود به دیگران –آن هم نه هرکسی- استاد می کند تانشان دهد که خیلی هم در بحث تنها نیست. این نوع نقل قول ها را نقل قول فعال می نامیم. در این موارد بین نقل قول مستقیم و یا غیر مستقیم فرقی نیست.

نکته دیگری که در نقل قول باید ذکر کنم این است که دانشجو باید به هنگام استناد علاوه بر ذکر سال، اگر به شیوه ای.پی.ای کار می کند از ذکر صفحه غفلت نکند. این هم به نقل خودش است که گاه برای مراجعه بعدی یا تصحیح نیازمند مراجعه است و در صورت نبودان باید وقت زیادی به را ی جستوجو دوباره صرف کند و هم برای داوران و منتقدان و یا استفاده کنندگان کار آسان تر می شود. گاهی اوقات داوران مقاله ها ذکر نکردن صفحه نقل قول را نقص کلی مقاله می دانند.