Slide 1 Slide 2
پژوهه » مثال های عملی برای تنظیم فرضیه
مثال های عملی برای تنظیم فرضیه

مثال اول:
فرض کنید محقق علاقه مند است براساس مقایسۀ رفتارهای قابل مشاهده ( فرار از مدرسه ، افت تحصیلی ، و نگرش دانش آموزان نسبت به مدرسه ) از دیدگاه معلمان ، تاثیر برنامه راهنمایی و مشاوره را در کلاس پنجم که این برنامه برای آن ها اجرا شده است ، مورد پژوهش قرار دهد . به این ترتیب ، شاید تبدیل فرضیه مورد بحث به فرضیه معین بهترین روش باشد .
در این چارچوب ، سه فرضیه را می توان به شرح زیر بیان کرد :
۱٫ بین مشکلات رفتاری دانش آموزان کلاس پنجم که در برنامه راهنمایی و مشاوره شرکت داشته اند ، و مشکلات رفتاری دانش آموزان کلاس پنجم که در این برنامه شرکت نداشته اند ، تفاوت معناداری وجود دارد .
۲٫ بین دانش آموزان کلاس پنجمی که در برنامه راهنمایی و مشاوره شرکت داشته اند و دانش آموزان کلاس پنجمی که در این برنامه شرکت نداشته اند از نظر فرار از مدرسه اختلاف معنا داری وجود دارد .
۳٫ بین دانش آموزان کلاس پنجمی که در برنامه راهنمایی و مشاوره شرکت داشته اند و دانش آموزان کلاس پنجمی که در این برنامه شرکت نداشته اند ، از نظر نگرش آنها به مدرسه تفاوت معناداری وجود دارد .
توجه داشته باشید که در مثال فوق یک سوال کلی به سه فرضیه مشخص تبدیل شده است که هر یک از آنها ، رابطه معینی را بین متغیرها مطرح ساخته است .

مثال دوم:
اگر تحقیقی با عنوان « بررسی رابطه بین آگاهی مدیران از عملکردهای مدیریت و نحوه عملکرد آنان در ادارات دولتی شهر کرمان » صورت گیرد ، می توان با الهام از همین عنوان ، این فرضیه کلی را ارائه داد که:
« بین آگاهی مدیران از عملکردهای مدیریت و نحوه عملکرد آنان رابطه معنی داری وجود دارد » ، اما از آنجا که این فرضیه نسبتا کلی است ، لذا می توان در کنار آن چند فرضیه جزئی نیز ارائه داد .
بدین منظور می توان واژۀ عملکرد را به زیر مجموعه های تشکیل دهندۀ آن یعنی « تصمیم گیری » « برنامه ریزت » ، « سازماندهی » ، « نظارت و کنترل » ، « رهبری » تقلیل داد و برای هر کدام یک فرضیه جزئی ، در راستای فرضیه کلی ، فوق ارائه داد .
برای مثال :
۱ . بین اگاهی مدیران از تصمیم گیری و نحوه تصمیم گیری آنان رابطه وجود دارد .
۲ . بین آگاهی مدیران از برنامه ریزی و نحوه برنامه ریزی آنان رابطه وجود دارد .
۳ . بین آگاهی مدیران از سازماندهی و نحوه سازماندهی آنها رابطه وجود دارد .
۴ . بین آگاهی مدیران از نظارت و کنترل و نحوه نظارت و کنترل آنان رابطه وجود دارد .
۵ . بین آگاهی مدیران از رهبری و نحوه رهبری آنان رابطه وجود دارد .
اگر تحقیقی دارای متغیرهای تعدیل کننده باشد، در این صورت با در نظر گرفتن هر کدام از آن متغیرها می توان فرضیات جزئی دیگری هم ارائه داد .
به عنوان مثال ، اگر « جنسیت » و «سن » دو متغیر تعدیل کننده تحقیق فوق باشند ، در این صورت دو تا از فرضیات جزئی تحقیق به صورت زیر خواهند بود:
بین آگاهی مدیران با جنسیت های مختلف از عملکردهای مدیریت و نحوه عملکرد آنان رابطه وجود دارد.
بین آگاهی مدیران سنین مختلف از عملکردهای مدیریت و نحوه عملکرد آنان رابطه وجود دارد .
بدیهی است که اگر به جای عملکردهای مدیریت ، زیرمجموعه های تشکیل دهنده آن ( تصمیم گیری ، برنامه ریزی و …) قرار گیرد ، هر کدام از این دو فرضیه نیز به ۵ فرضیه ( جمعاً ۱۰ فرضیه ) تبدیل خواهد شد ( مطابق با مثال پنج قسمتی فوق )

نمونه هدف، سوال و فرضیه در مقایسه با هم
برای مثال ، اگر موضوع تحقیق « بررسی کم و کیف شخصیت افراد موفق در جامعه x باشد » ، هدف ، فرضیه یا سوال ویزه به ترتیب عبارت اند از :
هدف:
تعیین ویژگی های شخصیتی افراد موفق در جامعه x
سوال:
آیا افراد موفق در جامعه x ، شخصیتی صبور و بردبار دارند ؟
فرضیه:
افراد موفق در جامعه x افرادی صبور و بردبارند.