پژوهه » نکاتی در نگارش پایان نامه علوم پزشکی
نکاتی در نگارش پایان نامه علوم پزشکی

تصور غلطی وجود دارد مبنی بر این‌که مطالعات کیفی در حوزه سلامت و علوم پزشکی به اندازه مطالعات تجربی مفید نیستند. برخی بر این باورند که مطالعات کیفی اغلب فاقد دقت علمی هستند. در واقع این مطالعات نقش مهمی در زمینه علمی خود دارند چرا که آنها به احساسات، تجارب، و درک بازیگران کلیدی این رشته نوعی بینش و بصیرت اعطا می‌کنند؛ بازیگرانی همچون پزشکان، پرستان، بهیاران و بیماران. محققان کیفی به منظور بهبود مزایای رساله کیفی بهداشتی و برای مقابله با تعصب دیگر اعضای جامعه علمی، باید اطمینان حاصل کنند که گزارشات پژوهشی‌شان کامل، شفاف، در سطحی برابر با بهترین مطالعات کمی است. یکی از روش‌های مناسب انجام این کار پیروی از دستورالعمل‌هایی مانند چک لیست معیارهای تلفیقی گزارش پژوهش کیفی (COREQ) است. انجام این کار نه تنها برای پژوهش حسابی متعادل باز می کند بلکه موجب معتبر‌تر و جذاب‌تر شدن انواع مقالات برای سردبیران و داوران نشریات علمی می‌گردد.

در زیر فهرستی از پنج نکته آمده است که اغلب محققان در پایان نامه و رساله کیفی در زمینه سلامت آن‌ها را فراموش می‌کنند:
۱٫ علاوه بر گزارش روش شناختی توجیهات و نظریات صرف (مانند، قوم نگاری، پدیدارشناسی، و یا نظریه پردازی داده بنیاد)، فایده‌های آن را بیشتر از طریق دیگر روش‌های تحقیقی همراه با پرداختن به سئوال تحقیق، یا همان هدف از تحقیق، ارائه کنید.
۲٫ روش نمونه گیری (مثلاً، هدفمند، فزونی یابنده) و همچنین نحوه انتخاب شرکت کنندگان را گزارش کنید. مدت زمان مصاحبه، گفتگو، پرسشنامه و غیره را ذکر کرده و محیط و زمینه پژوهش را توصیف کنید.
۳٫ به روشنی بیان کنید چه کسی مصاحبه‌ها را انجام داده، بحث گروهی کانونی را تسهیل نموده، داده‌ها را کد گذاری کرده و غیره. میزان اعتبار و دانش آن فرد را در روش‌شناسی مورد نظر ذکر کرده و همچنین اطلاعات مردم‌شناختی مربوطه را بیاورید (مثلاً، جنسیت محقق در مطالعاتی همچون تجارب پس از ماستکتومی اهمیت زیادی پیدا می‌کند).
۴٫ گزارش دهید آیا اشباع داده‌ها حاصل شده یا در چه نقطه‌ای جمع آوری داده‌ها متوقف شده است.
۵٫ مشخص کنید که آیا شکلی از مثلث بندی به کار گرفته شده است یا خیر (به عنوان مثال، استفاده از محققان متعدد، روش‌های پژوهش چند‌گانه، طرح‌ها و نظریات مختلف برای تفسیر داده‌ها)، زیرا این‌کار اعتبار داخلی یافته‌هایتان را افزایش می‌دهد.
از آن‌جایی‌که داده‌های کیفی به شدت تحت تاثیر محتوا قرار دارند، بی توجهی به جزئیات روش‌شناختی در پایان نامه می‌تواند سودمندی یافته‌ها را به طور جدی دچار اشکال نماید. برای پیشگیری از این مسئله، نشریاتی معتبر مانند «BMJ» و «علوم اجتماعی و پزشکی» چک لیست‌هایی خاص و دستورالعمل‌هایی دقیق به منظور نگارش انواع مقالات کیفی ارائه کرده‌اند. صرف نظر از مجله‌ای که مقال‌ه‌تان را برای آن ارسال می‌کنید، از این دستورالعمل‌ها و همچنین چک لیست COREQ برای انجام تحقیقات و ارائه گزارش به بهترین نحو ممکن پیروی کنید.