پژوهه » مقایسه نمایه سازی با چکیده نویسی و فهرست نویسی
مقایسه نمایه سازی با چکیده نویسی و فهرست نویسی

چکیده نویسی و فهرست نویسی از راههای دیگر سازماندهی و بازیابی اطلاعات می‌باشند که سهم به سزایی در ارتباطات و جریان اطلاعات دارند. بر این اساس مناسب است که ابتدا آشنایی مختصری با این مفاهیم پیدا نموده و در ادامه ضمن مقایسه نمایه سازی با چکیده نویسی و فهرست‌نویسی از وجوه اشتراک و افتراق میان آنها مطلع گردیم.

چکیده نویسی( Abstracting)

چکیده نویسی شامل یک رشته عملیات زنجیره ای است که طی آن ساختارهای صورت و معنای مدارک تحلیل و سپس با حفظ عمق معنا به صورتی کوتاه تبیین می‌شود.

فهرست نویسی ( Cataloging)

فهرست نویسی در علم کتابداری چنین تعریف می شود: «فهرست نویسی به مجموعه مراحلی گفته می‌شود که طبق روش خاصی مشخصات کتابها را جهت تهیه فهرست و استفاده چه به صورت کتابی و چه در برگه دان ثبت می‌کند».

ارتباط بین نمایه سازی ، چکیده نویسی و فهرست نویسی

نمایه سازی، فهرست نویسی و چکیده نویسی، از جمله عوامل اصلی در عرضه اطلاعات به شمار می‌روند. در عصر دسترسی کامپیوتری به متون کامل، باز هم نمی توان ادعا کرد که مرزهای بین نمایه سازی، چکیده نویسی و فهرست نویسی در حال از بین رفتن است. در بیان وجوه اشتراک نمایه سازی با چکیده نویسی و فهرست نویسی باید گفت انتخاب جوهره متن فصل مشترک چکیده‌نویسی و نمایه سازی بوده و تحلیل محتوا وجه اشتراک نمایه سازی با فهرست‌ نویسی می‌باشد.

تفاوت نمایه سازی و فهرست نویسی

تحلیل محتوا وجه اشتراک نمایه سازی و فهرست نویسی است با این تفاوت که در فهرست نویسی تنها موضوع اصلی مدرک مدنظر است، اما در نمایه سازی تحلیل محتوا عمیق‌تر از فهرست‌نویسی انجام می شود و موضوعات فرعی مدرک نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد.

تفاوت نمایه سازی و چکیده نویسی

۱- در  چکیده نویسی جوهره متن باید به صورتی مختصر و واضح عبارت بندی شود در صورتی که در نمایه سازی قابلیت پیش بینی جوهره متن اساس کار است.

۲- در چکیده نویسی چندگانگی میان زبان طبیعی نقش حساسی ندارد و تمامی بیان‌های یک مفهوم به شرطی که برای همگان قابل درک باشد، پذیرفته است.

۳- در چکیده، بیان های تفسیری نه تنها مانعی برای خواننده چکیده به حساب نمی آید بلکه در بعضی موارد اگر بیان تفسیری از وضوح بیشتری برخوردار باشد نسبت به بیان لغوی ارجحیت دارند در صورتی که در نمایه سازی بیانهای تفسیری برای جستجوگر مانع به حساب می‌آیند، زیرا قابلیت پیش بینی را کاهش می دهند.

۴- مجموعه ای از اصطلاحات نمایه ای را به آن نحو که در نمایه به کار می بریم در چکیده نمی توان به کار برد. مثلاً مجموعه توصیفگرهای «آب»، «هوا»، «خنک‌کنندگی» و «تصفیه» که به نحوی خاص ظاهر می شوند را نمی توان در چکیده به کار برد ولی نحوه واژه بندی این توصیفگرها در چکیده به صورتی است که می توان مفاهیم موردنظر را درک کرد.

۵- ابهام زبان نیز در چکیده نویسی مانعی به حساب نمی آید زیرا علاوه بر دسترسی به محتوای متن خواننده با زمینه موضوع نیز از قبل آشناست. در کل می توان گفت چندگانگی و ابهام بیان زبان طبیعی مانعی برای استفاده از چکیده به حساب نمی آید و این درست برعکس حالتی است که در نمایه ها صادق است.