پژوهه » در مرور ادبیات مقاله چه بنویسیم؟؟!
در مرور ادبیات مقاله چه بنویسیم؟؟!

در چند نکته قبلی به بررسی نکات مربوط به مقدمه مقاله پرداختیم. در این نکته  به بحث مسایل مربوط به بخش مرور ادبیات مقاله می پردازیم. سوال اول این است که آیا همه مقالات باید بخش مرور ادبیات داشته باشند. در ساختار استاندارد مقاله بعد از بیان مقدمه، به صورت دقیق تر به شرح یافته های مرتبط قبلی و تحلیل و نقد آنها می پردازیم. این کار را در بخش مرور ادبیات مقاله انجام می دهیم. هدف ما در بخش مرور ادبیات این است که به صورت دقیق تر و جزئی تر نشان دهیم که چه کارهایی در ارتباط با موضوع تحقیق مقاله انجام شده، این کارها چه یافته هایی داشته اند، چه نقاط قوت و ضعفی در کارهای گذشته بوده، و در مجموع، کارهای گذشته را که نگاه می کنیم، چه خلآهایی وجود دارد که این مقاله حاضر می خواهد آن را پر کند. همچنین در نگارش مرور ادبیات سعی می کنیم که مواد خام تحقیق خودمان، مانند تعاریف، پیش فرض ها، و ابزارهای اندازه گیری را از منابع قبلی استخراج کنیم.

 آیا همه مقالات باید بخش مرور ادبیات داشته باشند؟

خیر! در مقالات تجربی، به صورت معمول بخش مرور ادبیات داریم. اما در بعضی از مجلات و رشته ها رسم بر این است که مطالبی را که می خواهیم در مرور ادبیات بیان کنیم را در دل همان مقدمه ذکر می کنیم. مثلا در مقدمه که می خواهیم اهمیت موضوع را نشان دهیم، همانجا بیان می کنیم که چه کارهایی در گذشته انجام شده و چه کارهایی انجام نشده است. این عمدتا برای حالتی است که مطالعات گذشته کم بوده اند. هم چنین این حالت بستگی به سبک رایج در آن مجله یا رشته تحقیقاتی دارد. ولی به صورت کلی این استاندارد پیشنهاد نمی شود. حالت دیگر وقتی است که مقاله ما از نوع مروری است. در این حالت، دیگر نیازی نیست که یک بخش مجزا به عنوان مرور ادبیات داشته باشیم زیرا کل مقاله خودش یک مرور ادبیات است.(رجوع کنید به انواع مقاله علمی)

آیا باید فقط از منابع جدید در مرور ادبیات استفاده کنیم؟

نه لزوما! استفاده از منابع به روز در مرور ادبیات از این جهت خوب است که نشان می دهد که با مطالعات اخیر آشنا هستیم. اما این کار به این معنی نیست که از منابع قدیمی و اصیل نباید استفاده نمود. به ویژه در رشته های علوم انسانی، بسیار رایج است که در مقدمه مقاله، وقتی که می خواهیم مفاهیم پایه را مطرح کنیم، از تئوری های جاافتاده استفاده کنیم و یا سابقه شکل گیری یک بحث را طرح کنیم، به مقالات و کتاب های اصیل در آن موضوع اشاره کنیم. این کار نشان دهنده آن است که ما با متون کلاسیک و پایه رشته تحقیقاتی خودمان به خوبی آشنا هستیم و سابقه این رشته تحقیقاتی را می دانیم. در حالتی که مقاله ما از نوع مرور ادبیات باشد، این مساله بسیار حیاتی است چراکه باید سیر تحولات موضوع مورد نظر را از ابتدای شکل گیری تا به حال به صورت مناسبی طرح و تحلیل کنیم.

آیا تعداد زیاد ارجاعات در مرور ادبیات خوب است؟

نه لزوما! معمولا مجلات خوب بیش از هر چیزی به “کیفیت” و “مرتبط بودن” ارجاعات ما در بخش مرور ادبیات نگاه می کنند نه لزوما تعداد آنها. منظور از کیفیت، یعنی اعتبار و قوت علمی کتابها و مقالاتی است که به آنها استناد می کنیم. به عنوان نمونه، اگر به یک مقاله از یک مجله بسیار سطح بالا ارجاع بدهیم، بسیار ارزشمندتر از این است که به ده ها مقاله که در مجلاتی با سطح بسیار پایی چاپ شده اند ارجاع دهیم. منظور از مرتبط بودن این است که “آیا حذف کردن این ارجاع از مقاله تاثیری در محتوای مقاله می تواند داشته باشد؟”. اگر جواب مثبت بود، یعنی این که ارجاع مرتبط است. یعنی با حذف آن، به محتوای مقاله ما لطمه می خورد. خیلی وقتها داورهای با تجربه وقتی که می بینند در مقاله ارجاعات زیاد غیرمرتبط وجود دارد، می فهمند که نویسنده تازه کار است و بیشتر تلاش کرده است که به منابع دم دستی ضعیف بپردازد.