پژوهه » اشتباهات رایج دانشجویان در پایان نامه 
اشتباهات رایج دانشجویان در پایان نامه 

اشتباهات کلان، رایج و گاه مهمی که دانشجویان درخصوص پایان نامه مرتکب می شوند:

– در انتخاب موضوع پایان نامه معمولا” به موضوعات دم دستی و موجود در اینترنت(موضوعات فارسی) اکتفا می کنند اما غافل از این اند که این موضوعات معمولا” بی ارزش ترین و تکراری ترین موضوعات هستند. زیرا اگر روی این موضوعات به کرات کار نشده بود به این سادگی در اختیار همه نبود.

– سئوال و دغدغه مشخصی در ذهن ندارند. لذا نمی دانند که باید دنبال چه چیزی باشند. این سئوال خوب است که پاسخ خوب را بهمراه دارد.

– چون اکثر دانشجویان مقطع فوق لیسانس مدیریت معمولا از رشته های دیگر به این رشته وارد شده اند مرزها و حدود رشته خود را نمی شناسند. لذا گاه به موضوعاتی پناه می برند که اساسا” هیچ ارتباطی با رشته و گرایش آنها ندارد.

– ضعف مطالعه چند مقاله و کتاب جدید در حوزه و رشته و گرایش به شدت احساس می شود.

– نمی توانند موضوع رو به پروپوزال مناسبی تبدیل کنند. در واقع، پروپوزال نقشه راه و مبیین شیوه پاسخگویی به سئوال تحقیق است.

– در ذکر رفرنس مطالب، رعایت امانت نکرده و همان رفرنس های کتاب یا مقاله را بعنوان رفرنس خود ذکر می کنند. لذا، وقتی استاد راهنما یا داور، اصل مقاله یا کتاب را از آنها می خواهد قادر به ارائه اصل منبع نبوده و کار آنها زیرسئوال می رود.

– به جای جمع آوری داده، اقدام به داده سازی می کنند لذا وقتی اصل پرسشنامه های توزیع و جمع آوری شده از آنها طلب می شود چیزی برای ارائه ندارند و بدین ترتیب…………

– به جای اینکه خود اقدام به یادگیری نرم افزارهای تحلیل داده ها مثل spss نمایند تحلیل داده ها را به افراد غیر متخصص و غیر مطمئن واگذار می کنند و این افراد خروجی تحریف شده، اشتباه و ….. تحویل آنها می دهند.

– پیشنهادات تحقیق خود را از یافته ها و نتایج تحقیق استخراج نمی کنند بلکه این پیشنهادات را بنا به سلیقه شخصی یا یک جستجوی ساده در اینترنت مطرح می کنند.

– گزارش کار خود را مرحله به مرحله و فصل به فصل به استاد راهنما ارائه نمی دهند و سعی می کنند کل کار را به یکباره به استاد ارائه دهند. در این صورت و در صورت بروز یک اشتباه کوچک، کل کار به بیراهه رفته و نیاز است کار مجددا تالیف گردد.

– چند نمونه پایان نامه را رویت و مطالعه نمی کنند.

– کار خود را قالب استاندارد دانشگاه محل تحصیل تنظیم نمی کنند و مطالب و سرفصل ها را بطور سلیقه ای چیدمان می کنند.

– هنگام ارسال گزارش برای استاد راهنما، عنوان دقیق پایان نامه را روی گزارش ذکر نمی کنند لذا، ممکن است استاد راهنما در ارزیابی محتوای ارائه شده دچار اشتباه گردد.

– جوامع کوچک مثلا ۲۰، ۳۰ نفری را برای انجام تحقیق در نظر می گیرد بعدا در جمع پرسشنامه از همه افراد دچار مشکل شده و کار خود را مثلا با ۱۵ پرسشنامه می بندد. کاری که با این تعداد پرسشنامه بسته شود یا حتی بیشتر از این خیلی ارزش علمی ندارد. فقط دارای ارزش های کاربردی برای همان سازمان خواهد بود.

– بیان مساله تحقیق هیچ نشانی از تعریف دقیق مساله، ابعاد مساله، عوامل بوجودآورنده مساله، پیامدهای ناشی از عدم توجه و عدم حل مساله، نحوه کمک تحقیق حاضر به حل مساله و ……….. ندارد.

– فرضیات، سئولات و اهداف تحقیق نه با یکدیگر مرتبط اند نه با موضوع تحقیق

– مدل مفهومی تحقیق ریشه در مبانی نظری و بررسی سوابق ندارد.

– شیوه استاندارد رفرنس دهی رعایت نمی شود(نام خانوادگی، سال: شماره صفحه).

– رفرنس های لاتین در متن بصورت فارسی آورده نشده و معادل لاتین زیرنویس نمی شود(باید در درون متن بصورت فارسی آورده شود اما معادل انگلیسی زیرنویس شود).

– نقطه، ویرگول و … نشانه هایی مثل این باید به کلمه ماقبل خود چسبیده بوده بعد فاصله (اسپیس) داده شود. بین کلمات هم باید فاصله مناسب(یک اسپیس) داده شود……

– در پایان جملات، نقطه گذاشته نمی شود، از نشانه های زبان فارسی مثل ویرگول و …. درست و بجا استفاده نمی شود، جملات مبهم و بدون معنی و مفهوم بیشمار وجود دارد. در واقع، دانشجوی ارشد شیوه نگارش استاندارد زبان فارسی را متاسفانه بلد نیست.

– غلط های املایی بسیار در کار دانشجو وجود دارد، زیرا دانشجو حداقل یکبار کار خود را مطالعه نمی کند تا ببیند کدام کلمات غلط هستند و کدام جملات مبهم و ……

– مطالب و پاراگراف ها منسجم و یکپارچه نیست و معنی واحدی را به ذهن خواننده متبادر نمی کنند. در واقع، مطالب در حکم جزایر پراکنده ای هستند که هیچ ارتباطی با هم ندارند. علت آنهم کپی مطالب دم دستی از اینترنت و انعکاس آنها در پایان نامه است بدون توجه به تناسب مطلب و ارتباط آن با مطالب ماقبل و مابعد…

– اتکای بیش از حد به بهره گیری از ۲ تا ۳ کتاب یا مقاله. در واقع دانشجو شاکله کار خود را با استفاده چند منبع معدود می بندد….

– اتکای بیش از حد به مطالب دست چندم، تکراری و خسته کننده. دانشجو خود راسا اقدام به مطالعه و ملاحظه چند مقاله فارسی و لاتین دست اول و بروز در حوزه موضوع نمی کند. لذا، مطالبی را در کار خود منعکس می کنند که بارها و بارها توسط دیگران بکار برده شده و تکرار شده است. در واقع، پایان نامه حرف جدیدی را نقل قول نکرده و با بهره گیری از مطالب دهه های قبل، مثلا و متاسفانه در ۳ دهه قبل مانده و از اتفاقات و تولیدات جدید حوزه مورد مطالعه خبر ندارد. یکی دیگر از دلایل اصلی انعکاس مطالب تکراری در پایانامه هم عدم مطالعه کارهای مشابه و اطلاع از محتوای آنهاست.

– بررسی سوابق و پیشینه تحقیق بسیار سرسری و مختصر انجام می شود، دانشجو به انعکاس چند مطالعه بسنده کرده و در انعکاس همین پژوهش های اندک هم حداقل شرایط را رعایت نمی کند. لازم است تحقیقات مورد بررسی از منظر اهداف، سئوالات و فرضیات، مدل مفهومی، روش تحقیق و یافته ها بررسی و تشریح گردند اما دانشجو گاه به ذکر عنوان تحقیق اشاره کرده و می گوید که تحقیقی بدین نام توسط فلان محقق انجام شد و همین. دیگه کاری به اهداف، سئوالات و فرضیات، مدل مفهومی، روش تحقیق و یافته ها هم ندارد. البته علت این امر هم این است که دانشجو اصل کار را رویت نمی کند بلکه با یک جستجوی ساده در اینترنت فقط عناوین تحقیقات مشابه را استخراج و در پایان نامه منعکس می کند. چون بررسی سوابق به درستی و جامع انجام نمی شود لذا دانشجو در فصل ۵ توانایی تبیین یافته های خود را ندارد یعنی نمی تواند تشابه ها و تفاوت های تحقیق خود را با تحقیقات مشابه مشخص کند.

– دانشجو کار خود را در قالب استاندارد دانشگاه محل تحصیل تنظیم نمی کند لذا، سرفصل هایی سلیقه ای در فصول پایان نامه بکار می گیرد که بعدا مورد اعتراض اساتید راهنما، مشاور و داور قرار می گیرد.

– مدل ها و نظریات ارائه شده در حوزه موضوع تحقیق و تحقیقات انجام شده در این حوزه به دقت و بطور جامع و کامل مورد بررسی قرار نمی گیرد لذا سواد نظری دانشجو در حوزه موضوع مورد بررسی بسیار سطحی و پیش پاافتاده بوده و دانشجو قادر به توضیح، تببین و دفاع از یافته های خود در تحقیق نیست. یعنی در فصل ۵ قادر نیست دلایل و چرایی تایید یا رد فرضیه های تحقیق خود را توضیح دهد و بگوید چرا این یافته ها در تحقیق حاضر حاصل شده است و این یافته ها با مبانی نظری در یک راستاست یا نه….

– دانشجو بر آزمون های مورد استفاده جهت تحلیل داده ها مسلط نیست. لذا، نمی داند که این آزمون ها از چه سخن می گویند و معنی خروجی آزمون چیست و چگونه باید تفسیر گردد.

– در تشخیص شیوه نمونه گیری دچار اشتباه می شوند و معمولا” از جوامع غیر همگن(غیر یکدست از لحاظ سن، جنس، تحصیلات و….) اقدام به نمونه گیری تصادفی ساده می نمایند در حالیکه منطقا باید سراغ نمونه گیری طبقه ای می رفتند.

– حداقل تعداد پرسشنامه مورد نیاز را جمع آوری نمی کنند لذا نتایج تحقیق آنها قابلیت تعمیم را ندارد اما اقدام به تعمیم یافته های حاصل از بررسی نمونه به جامعه مورد بررسی می نمایند. فرضا” اگر بر اساس فرمول کوکران یا جدول مورگان باید ۲۰۰ نفر را بعنوان نمونه تحقیق مورد بررسی قرار دهند دانشجو اقدام به توزیع ۲۰۰ پرسشنامه کرده اما پرسشنامه های دریافتی قابل استفاده فرضا برابر ۱۷۰ عدد می شود. در این حالت نتایج قابلیت تعمیم را ندارد زیرا دانشجو باید حداقل ۲۰۰ پرسشنامه دریافت می کرد نه اینکه ۲۰۰ پرسشنامه را توزیع می کرد. در این حالت دانشجو می بایست مثلا ۲۵۰ پرسشنامه توزیع می کردد تا حداقل پرسشنامه مورد نیاز(۲۰۰ عدد) واصل می شد….

– دانشجو در تدوین مطالب و ترسیم اشکال و جداول سلیقه به خرج نمی دهد و کار از لحاظ زیبایی ظاهری در حد بسیار پایینی است. محتوای غنی و علمی پایان نامه یک طرف ظاهر زیبا یه طرف دیگر.

– دانشجو تفاوت بین مدل مفهومی تحقیق(مدل تحلیلی اولیه) و مدل تحلیلی نهایی و شیوه استخراج آنها را نمی داند.

– در تشخیص و انتخاب “نوع و روش تحقیق” دچار اشتباه می شوند و بسیاری از اوقات، تفاوت بین تحقیقات آزمایشی (آندسته از تحقیقاتی که در آنها محقق دنبال بررسی اثر(یا نقش یا سهم و….) یک متغییر(متغییر مستقل) بر متغییر دیگر(متغییر وابسته)) و تحقیقات رابطه ای یا اصطلاحا” همبستگی(تحقیقاتی که در آنها، محقق دنبال بررسی رابطه(نه الزاما” رابطه علت و معلولی) بین دو متغییر است. در این تحقیقات متغییر مستقل و ابسته به معنای واقعی وجود ندارد اما دانشجو به اشتباه، متغییر اول را متغییر مستقل و متغییر دوم را متغییر وابسته نامگذاری می کند) را نمی دانند.

– دانشجو معنای واقعی “محدودیت های تحقیق” را نمی داند لذا به ذکر مواردی بی ربط همچون در دسترس نبودن منابع، عدم همکاری و تمایل پاسخ دهندگان به تکمیل پرسشنامه و… مواردی از این دست اکتفا می کند. محدودیت های هر تحقیق خاص همان تحقیق است. منظور از محدودیت مجموعه عواملی است که محقق حین انجام تحقیق با آنها دست و پنجه نرم کرده و این عوامل به محقق اجازه انجام کار آنگونه که دلخواه محقق است را نمی دهد مثل طولانی بودن پرسشنامه، تکمیل پرسشنامه حین انجام وظایف روزمره و…..

– دانشجو پیشنهادات تحقیق را مبتنی بر یافته ها و نتایج خاص تحقیق خود تنظیم نمی کند.